Kennisplatform Intergemeentelijke Samenwerking

Belastingsamenwerking Rivierenland

Thema's: Belastingsamenwerking, Samenwerking decentrale overheden , Samenwerkingsmodellen

Betrokken partijen:
Het Waterschap Rivierenland, de Afvalverwijdering Rivierenland (AVRI) als onderdeel van het Openbaar Lichaam Regio Rivierenland en de gemeenten Culemborg, Lingewaal Maasdriel en Tiel.

 

Aanleiding
Het Waterschap Rivierenland (WSRL), de Afvalverwijdering Rivierenland (AVRI) en de gemeente Tiel, hebben begin 2005 de intentie uitgesproken samen te gaan werken op het gebied van belastingheffing en –inning en de uitvoering van de wet WOZ. Om tot deze intentie te komen is er een business case opgesteld, resulterend in het Rapport Business Case; Samenwerking Gemeente Tiel, AVRI met Waterschap Rivierenland op het gebied van belastingen. Dit rapport is op 4 juli 2005 goedgekeurd door de stuurgroep, bestaande uit vertegenwoordigers van de drie partijen.

In de 2e helft van 2005 is vervolgens de intentie uitgesproken om per 1 januari 2008 op het gebied van belastingheffing en –inning en de uitvoering van de wet WOZ volledig te gaan samenwerken. Dit voornemen is vastgelegd in het “eindperspectief samenwerking belastingheffing Rivierenland”. De gemeenten Lingewaal en Culemborg hebben zich vervolgens ook aangesloten bij het initiatief en hebben de intentie uitgesproken deel te nemen. De gemeente Maasdriel tenslotte heeft “de intentie uitgesproken om de samenwerking te willen onderzoeken” en heeft zich daarom ook aangesloten bij het besluitvormingsonderzoek.

Om tot een definitief besluit over de samenwerking te kunnen komen (of en zo ja hoe) hebben de betrokken besturen Berenschot verzocht de effecten van samenwerking op de (initiële) businesscase inzichtelijk te maken bij uitbreiding van het aantal gemeenten van 1 (Tiel) naar 4. Onderdeel hiervan was de vraag hoe de herkenbaarheid van de huidige organisaties richting de belastingbetaler het best kon worden geborgd en wat de concrete consequenties van deze samenwerking waren voor de eigen organisatie (impact).

In dit onderzoek is uiteengezet wat de mogelijkheden zijn om belastingssamenwerking tussen de partners vorm te geven en wat de consequenties daarvan zouden zijn voor politiek-bestuurlijke aspecten, sturing, organisatorische en personele aspecten, financiële aspecten en fiscale aspecten. Op basis hiervan hebben de deelnemers een besluit tot samenwerking in de vorm van een openbaar lichaam genomen, waarna door Berenschot een plan van aanpak voor de implementatie is opgesteld dat vervolgens in opdracht van de besturen is uitgevoerd.

Het beoogde doel van de betrokken partijen was in de eerste plaats de samenwerking zodanig vorm te geven dat hierdoor het uitvoeren van de belastingtaak (heffen, innen en uitvoering WOZ) op een efficiëntere wijze zou verlopen. Bovendien zou de samenwerking de kwetsbaarheid die – met name de kleinere gemeenten – ervoeren op het terrein van personeel, maar ook in investeringen (met name ICT) moeten verminderen. Tot slot werd beoogd de kwaliteit van dienstverlening aan burgers en bedrijven te verbeteren, bijvoorbeeld door de toegankelijkheid van de belastingorganisatie te vergroten en alle belastingen op één aanslagbiljet te heffen en te innen.

De uitgangspunten die zijn gehanteerd bij de implementatie waren dan ook de volgende:

• Zo min mogelijk verandering voor de burger en duidelijke communicatie over de veranderingen richting de burger;

• Eén organisatie voor waardering, heffing en inning , gericht op het verminderen van kwetsbaarheid t.a.v. personeel, maar ook gericht op opbouw van kennis en vaardigheden;

• Eén ICT-systeem dat zowel gemeentelijke als waterschapsbelastingen ondersteunt, en dat communiceert met de verschillende relevante registraties zoals de Basis Gebouwen Registratie (BGR), de Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG) en de Basis Registratie Kadaster (BRK).

Onderzoek
In het onderzoek heeft Berenschot uitgewerkt wat de meerwaarde van samenwerking op het terrein van de belastingtaak oplevert in termen van continuïteit, kwaliteit en efficiency. Daarnaast is uitgewerkt wat de benodigde formatie, budgetten, kwaliteitscriteria, werkprocessen en randvoorwaarden voor toe- en uittreding van het samenwerkingsverband zijn. Verder is ingegaan op personele aspecten, zoals; status en rechtspositie van medewerkers, sociaal plan, plaatsingsprocedure en medezeggenschap. Tevens is ingegaan op de financiële aspecten zoals, de periodieke (exploitatie)kosten, de eenmalige (transitie)kosten en verdeelsleutels om deze kosten over de deelnemende organisaties te verdelen. Tot slot is duidelijk gemaakt om welke taken c.q. belastingensoorten en processen (heffen, innen, bestandsbeheer en bezwaar & beroep) het gaat; via welke werkwijze deze taken worden uitgevoerd, hoe het geharmoniseerde uitvoeringsbeleid er uit zou kunnen zien en wat de kwaliteit van dienstverlening moet zijn. Om dit te realiseren is o.a. een inventarisatie gemaakt van de taken, processen, beleidsaspecten en de verschillen in werkwijzen van de huidige organisaties. Op basis van de geïnventariseerde informatie is een voorstel gemaakt voor de kwaliteitsdoelen die aan het toekomstige gestandaardiseerde proces gesteld kunnen worden.

Verder zijn de consequenties onderzocht van de vier rechtsvormen die binnen de Wet gemeenschappelijke regelingen kunnen worden onderscheiden: een openbaar lichaam, een gemeenschappelijk orgaan, een centrumconstructie en een regeling zonder meer. Hieruit bleek dat, gelet op de wensen die aan de beoogde samenwerking werden gesteld, deze het beste vormgegeven kon worden in een openbaar lichaam.

De twee belangrijkste redenen om te kiezen voor een openbaar lichaam waren dat aan een openbaar lichaam bevoegdheden kunnen worden gedelegeerd (‘overgedragen taken’) en dat het openbaar lichaam eigen personeel in dienst kan hebben en een rechtspersoon is die zelfstandig kan deelnemen aan het rechtsverkeer. Een openbaar lichaam brengt bovendien de samenwerkingsgedachte sterk(er) tot uitdrukking.

Inzichten en leerpunten
Belangrijk inzicht is dat in de doorlooptijd voldoende rekening gehouden wordt met de complexiteit van het traject, waarbij het besluitvormingstraject inclusief OR-advisering veel tijd kan kosten. Ook ICT-technisch is het een complex traject, waarbij meerdere conversies moesten worden gerealiseerd en waarbij rekening gehouden moet worden met de procedures rondt de aansluiting van de GBA-autorisatie. In combinatie met de culturele verschillen tussen waterschappen en gemeenten leidt dit tot een complex proces waarin veel verschillende elementen samen komen.

Leerpunt is dat in de wijze waarop de vormgeving van de samenwerking wordt gerealiseerd en het plan van aanpak daarvoor voldoende geborgd is dat met elk van de verschillende complexiteiten rekening is gehouden. Het is daarom van belang een kritische planning te maken zodat alle elementen waar afhankelijkheden bestaan zichtbaar worden gemaakt zodat er ook op kan worden gestuurd.

Tweede leerpunt is, dat in dit soort processen de kosten altijd voor de baat uit gaan en er een tijdelijke dip komt in de kwaliteit van de uitvoering.

Belangrijke succesfactor voor de realisatie van de belastingsamenwerking was de bestuurlijke wil om de samenwerking daadwerkelijk te realiseren.


 

Tag: belastingsamenwerking